🐚Spiral dynamics - wstęp

Spiral dynamics to model opisujący rzeczywistość, oparty na badaniach Clare W. Grave (zmarł w 1986) i następnie dopracowany przez Dona Becka oraz Christophera Cowana. 

Jego podstawę stanowią kolory odpowiadające vMemom (memom wartości). Vmeme to value meme, system wartości, filtr, przez który postrzegamy świat. 

🌊Poziom I, pierwsza fala 

• 🏻Beżowy: Instynktowne przetrwanie i zaspokajanie podstawowych potrzeb biologicznych. (przetrwanie) 
• 🟣Fioletowy: Magiczne myślenie, mistycyzm i ochrona bezpieczeństwa w ramach plemienia oraz rodziny. (poświęcenie dla rodziny)
• 🔴Czerwony: Egocentryczna ekspresja siły, dominacja i natychmiastowe dążenie do władzy. (dominowanie)
• 🔵Niebieski: Bezwzględne przestrzeganie zasad, porządek, moralność i wyższy cel. (poświęcenie dla prawa i porządku)
• 🟧Pomarańczowy: Osiągnięcia, pragmatyzm, innowacyjność i dążenie do sukcesu materialnego. (osiąganie)
• 🟩Zielony: Empatia, równość, wartości wspólnotowe i ochrona praw człowieka. (poświęcenie dla równości i relacji)

🌊🌊Poziom II, druga fala

• 🟨Żółty: Elastyczne myślenie systemowe, integracja wiedzy i zrozumienie złożoności świata. (pojmowanie)
• 💎Turkusowy: Holistyczna świadomość połączonych ekosystemów i troska o globalną całość. (poświęcenie dla holistycznej jedności)
• 🪸Koralowy: Teoretyczny poziom łączący zaawansowaną świadomość ze specyficzną ekspresją jednostki. Jeszcze nie jest poznany 

Ten system można w pewnym stopniu porównać do piramidy potrzeb Maslova. 

Na poziomie I, przechodzimy od poświęcania się na rzecz grupy, do zabierania, zajmowania się tylko swoimi potrzebami. 

Przedstawiciele poszczególnych vMemów raczej się nie kochają. Organizacja typu orange (w sensie że pomarańczowa a nie ten Orange), jest naturalnym wrogiem organizacji zielonej, bo może niszczyć środowisko. 

 

W tym modelu widzę ciekawą ewolucje charakteru człowieka. Na początku jesteśmy w pełni zależni od rodziny. Ludzie prości, żyjący swoje życie w małych społecznościach, nigdy nie wychodzą poza Fiolet, Czerwień i Niebieski. Znam wiele osób świetnie operujących na pomarańczowym, a raczej niewielu społeczników na poziomie zielonym. Poszczególnym elementom tej helisy trudno jest się porozumieć. 

Weźmy na przykład prostą zasadę złów i wypuść, promowaną w wędkarstwie. Jeśli ryba stanowi dla człowieka szanse na przeżycie (beżowy) albo trofeum którym chce się pochwalić (czerwony), albo pragmatyczny zwrot pieniędzy za opłaconą kartę wędkarską (pomarańczowy), będzie jej trudno zrozumieć zasadę wyznaczoną przez poziom zielony. 

 

Podobnie, jeśli komuś ledwo wystarcza na przeżycie, albo uważa że do wszystkiego doszedł sam, to naturalną dla niego rzeczą będzie kombinowanie z przenoszeniem firmy do innego kraju gdzie są niższe podatki. Społeczeństwa skandynawskie z kolei są (w teorii, bo w praktyce bywa różnie), dumne z tego że płacą duże podatki i mają ładną infrastrukturę.  

 

Firmy, partie czy jednostki operujące na poziomie żółtym są trudne do znalezienia. O komunikacji na poziomie żółtym mówi książka "Porozumienie bez przemocy". 

Przedstawiciele pierwszej fali uważają, że jest tylko jedna racja i to właśnie ich jest właściwa. W drugiej fali, osoby, społeczeństwa i firmy są świadome tego, że różne hierarchie wartości mogą współpracować ze sobą, o ile są zdrowe.  

Fazy zmian 

Przejścia do wyższego poziomu odbywają się w czterech fazach:

• Faza alfa - jest bezpiecznie i dostatnio, nie trzeba nic zmieniać
• Faza beta - pojawia się kryzys, stare metody nie działają, nie pomaga też robienie więcej tego samego
• Faza gamma - załamanie starego systemu wartości, niemożliwe jest naprawianie starego porządku
• Faza delta - transformacja, przejście do nowego systemu wartości, albo utworzenie nowego

Na każdym z poziomów możemy być w jednym z 3 stanów

• Closed - Aktywna obrona i dogmatyzm. Silny lęk lub poczucie zagrożenia.
• Arrested - Komfort i pasywność. Rezygnacja z dalszego rozwoju na rzecz stabilizacji.
• Open - gotowy do zmiany 

🧙‍♂️Spiral wizards 

Spiral wizards są to osoby lub grupy osób patrzące z otwartego punktu widzenia fali II, którzy rozumieją jak działają poprzednie vMemy. Taka osoba lub grupa osób, potrafi zintegrować kilka sposobów patrzenia na świat i doprowadzić do zmian umożliwiających adaptację w nowym świecie. 

Przykładowo, może być to doradca, który spojrzy na firmę z zewnątrz, doradzi jak przyśpieszyć część już istniejących zmian, a z jakich rzeczy należy zrezygnować.  Albo mediator, który będzie umiał pogodzić potrzeby społeczeństwa, firm i rządu. 

 

– Zaprzestańcie wzajemnych podbojów.
Korzystajcie z dobrodziejstw pokoju.
Pochowajcie urazy i zwłoki
I dojrzyjcie do nowej epoki… 

Jacek Kaczmarski, Koniec wojny 30 letniej 

 

Rodzaje szablonów w firmach

Szablony to takie trochę poziomy operacji w firmach. Niezbyt podoba mi się wymyślanie nowych nazw, na coś co już istnieje, ale cóż na na to poradzę :)

• X-template
   - są to osoby pełniące funkcje skupiające się na wykonywaniu zadania, czyli pracownicy. W systemie wytwarzania programowania, są to nie tylko programiści, ale też testerzy, product ownerzy, architekci, analitycy i osoby zajmujące się CI/CD. Prawidłowym działaniem jest projektowane tego obszaru na początku.
• Y-template
   - to zarządzanie, facylitacja i wsparcie.W starym myśleniu, można myśleć o tym, jak o zarządzaniu, w lepiej dostosowanym do naszych czasów - jako o usuwaniu przeszkód, roli służebnej w stosunku do X. Przykładowo, mogą być to managerowie i brygadziści, księgowość i security.
• Z-template 
  - to strategiczna „inteligencja dowodząca" całością, zwykle zarząd, CEO i właściciele. Osoby z tego obszaru, powinny widzieć firmę jako całość. Z dba o spójność całości i tworzy warunki, w których X i Y mogą działać. Mają wgląd w dane jak działa firma i co dzieje się poza nią (trendy, konkurencja)

Poszczególne osoby mogą pełnić różne funkcje. Programista może prowadzić także spotkania, a także poświęcać część czasu na usuwanie przeszkód u innych osób. 

Podsumowanie

Noah Harari w książce Homo Deus pisze, że kiedyś ludzie rezygnowali z władzy, agresji, własnych potrzeb aby uzyskać sens. Obecnie ten scenariusz mocno się zdezaktualizował i autor określa nasze miotanie się po świecie krótko - "rzeczy się zdarzają" oraz "nieszczęścia chodzą po ludziach". Według tego autora, chorobą naszych czasów jest brak sensu. Źródłem sensu mogą być nasze uczucia. 

W pewnym stopniu łączy się to z podejściem opisywanym przez Wiktora Frankla w "Człowiek w poszukiwaniu sensu". 

Każdy z poziomów spirali szuka sensu na sobie właściwy sposób, a im dalej od beżowego, tym szerzej potrafimy patrzeć. 

Główne źródło

Don Beck i Christopher Cowan - Spiral Dynamics 

Lektura uzupełniająca

Yuwal Noah Harari - Homo Deus. Krótka historia jutra. 

"Kto zabrał mój ser" Spencera Johnsona.  

https://selfmastery.pl/zrozumiec-ludzka-nature-model-dynamiki-spiralnej